Yazılar

Statinler kardiyovasküler hastalığın önlenmesi için diğerinden daha iyi mi?

Aterosklerotik kardiovasküler hastalıklar  (ASCVD), Birleşik Devletlerde erken ölüm ve sakatlığın önde gelen nedenidir. KVH riskini azaltma yolları konusunda tavsiyeler çok. Öyleyse, ateroskleroz ve KVH’yi önlemenin en iyi yöntemi nedir?

Diyet değişiklikleri kandaki kolesterol düzeylerini, bazen de önemli ölçüde azaltabilir. Statinler gibi ilaçlar da etkili olduğu kanıtlanmıştır. Ama hangisi en iyisi? İlaca başlamadan önce diyet değişmeli mi? Statinler daha liberal olarak reçetelenmeli mi? En iyi sonuç için diyetler ve ilaçlar birlikte mi kullanılmalı?

Yüksek kolesterol düzeylerine uzun süre maruz kalınması riski artırır; bu nedenle hastalar önleyici tedbirleri alması gerekir.  Statinler, CVD gelişimini önlemek için LDL kolesterolü düşüren yaygın olarak kullanılan ilaçlardır. Aslında, kalp krizi veya inme riskini azaltarak kolesterol düşüren tek ilaçtır. Bu nedenle statinler etkili bir şekilde LDL kolesterolü düşürmekle kalmaz, aynı zamanda bir kalp krizi geçirme riskini azaltan ve ölümcül olmayan ve ölümcül büyük vasküler olayları önleyen açık kanıtları vardır. Bununla birlikte, yarar derecesi kişinin risk profiline, LDL azalmalımına ve tedavi süresine ve düşük yoğunluklu, orta şiddette yoğunluklu veya yüksek yoğunluklu statin tedavisine bağlıdır.

Yoğunluk kullanılan statin dozajına dayanır; risk ne kadar yüksekse, önerilen doz da o kadar yüksektir. Statinlerin kanser, enfeksiyon, solunum yolu hastalığı ve aritmilerin riskinde azalma gibi diğer sağlık yararları sunabileceğine dair bazı raporlara rağmen, bu diğer yararların ortaya çıktığı kesin kanıt bulunmamaktadır. Lipitor, Mevacor, Crestor ve Zocor gibi statin ilaçları, karaciğerin kolesterol üretimini yavaşlatarak LDL kolesterolü% 20 ila% 50 arasında düşürür. Ayrıca karaciğerin zaten kanında olan LDL kolestrolünü çıkarma kabiliyetini arttırırlar.

Bir hastanın  kalp krizi veya inme riskini, www.cvriskcalculator.com adresindeki American Heart Association (AHA) / ACC risk hesaplayıcısını kullanılarak çevrimiçi olarak hesaplayabilir. Ayrıca iTunes’da bir uygulama olarak da mevcuttur. Hesap makinesi  kalp hastalığı ve inme öyküsü olmadığını varsayar. Kilo veya fiziksel aktivite hesaba katılmaz.  Hesaplama toplam kolesterol ve HDL kolestrol, kan basıncına, bir kişinin yüksek tansiyon tedavisi alıp almadığına ve sigara ve diyabet durumu üzerine kuruludur. Hesaplayıcı, kanıt eksikliğinden dolayı, 40 yaşından küçük veya 79 yaşından büyük ya da toplam kolestrolü 320 mg / dL’den yüksek olan kişiler için KVH riskini tahmin edemez.

Bununla birlikte, yeni görüşlerde, statin tedavisi ailesel hiperkolesterolemili çocuklarda etkili bir lipid düşürücü tedavisi olabilir. Sonuçlar, statin tedavisinin kısa vadede çocuklar için güvenli olduğunu buldu; ancak uzun vadeli güvenlik konusu çalışılmadı. Statinler ile tedavi edilen çocuklar dikkatle izlenmelidir.

UCLA’da tıp profesörü ve Ahmanson-UCLA Kardiyomiyopati Merkezi direktörü olan Gregg C. Fonarow, “Kalp-sağlıklı bir diyet de dahil olmak üzere yaşam tarzını, kardiyovasküler risk düzeyinden bağımsız olarak benimsenmelidir” diyor. Son yıllardaki araştırmalar, diyet değişikliklerinin genetik olarak bu duruma yatkın insanlarda bile ASCVD riskinde büyük bir fark yaratabileceğini göstermektedir. Bununla birlikte, “olumlu” bir yaşam tarzı (sağlıklı beslenme, fiziksel aktivite, sigarayı bırakma, aşırı kilo olmak üzere dört sağlıklı yaşam biçimi faktörünün en az üçünü gerektirir), olumsuz bir yaşam tarzına kıyasla önemli ölçüde daha düşük koroner olay riski ile ilişkilendirilmiştir. Yüksek genetik riski bulunan katılımcılar arasında olumlu bir yaşam tarzına sahip olan kişilerde  koroner olay riski% 46 daha düşüktür.  Bu tek başına diyetin sonucu değildir, diyet büyük bir faktördür. Akdeniz tarzı diyetlerin LDL kolesterolü düşürdüğü herkes tarafından bilinmekte. The New England Journal of Medicine’nin 4 Nisan 2013 tarihli sayısında yayınlanan bir başka araştırmada Akdeniz diyetinin yüksek riskli insanlarda birincil KVH önleme ile ilişkili olduğu tespit edildi. PREDIMED çalışmasının bir parçası olarak (Prevención con Dieta Mediterranea), sızma zeytinyağı ya da fındık ile desteklenmiş bir Akdeniz diyeti, bir İspanyol nüfusta önemli kardiyovasküler olayların görülme sıklığını önemli ölçüde azalttı.

AHA’nın önerdiği risk azaltıcı diyet modeline uymayı başarmak, hastaların kültürel, ekonomik ve sosyal faktörleri dikkate alarak tercih ettikleri gıdaları seçmelerine yardımcı olmak suretiyle başarılabilir. AHA beyanı, kalori gereksinimlerini karşılayan fakat aşmayan besleyici  seçimler düşünüldüğünde, bireyler daha fazla kilo kontrol hedefi elde edebileceklerini söylüyor. Washington, Puget Sound’daki VA’daki evde birincil bakım programında Beslenme ve Diyetetik Akademisi ve lider diyetisyen sözcüsü Angel Planells, MS, RDN, CD’ye göre “Vatandaşları yıllık sağlık kontrollerini olmak için cesaretlendirmeli ve bir diyetisyen, riski azaltmak için bir statinler eklemeden önce  diyetle başarmasını sağlaması  harika bir yol olabilir “dedi.

Kan kolesterolünü düşürmek ve ASCVD riskini azaltmak için AHA ve ACC’nin 2016 ortak tavsiyelerinde 2.000 kcal diyet * için şunlar bulunmaktadır:

• Meyveler: 2 porsiyon / gün
• Sebzeler: 400 g
• Fasulye ve bezelye:  2gün / hafta
• Tam tahıl: günde 3 porsiyon
• Fıstık, tohumlar, baklagiller: 150g/ hafta
• Yağsız veya az yağlı süt: 3 fincan / gün
• Lif: 31 g / gün
• Sodyum: 1,787 mg / gün
• Doymamış yağlar: 3 yemek kaşığı / gün
• Şekerler eklendi:  2 yemek kaşığı  / gün
• Balık: 250 g  / hafta
• Et, tavuk eti ve yumurta: 500g / hafta **

Diyet Mi Statinler Mi?

Bu sorunun cevabı o kadar basit değildir. Çünkü tek bir cevap yok. Diyet veya statinlerin en iyi olup olmadığı bireysel hastalara, risk profiline ve uzun vadede hangi yaklaşıma bağlı kalacaklarına bağlıdır. Carson, bazı popülasyonların risk azaltma Akdeniz tarzı bir diyet izlemeye motive olabilmesine karşın, diğerlerinin normal diyet modellerinden böyle bir değişikliğe teşebbüs etme arzusu olmadığını söylüyor. Fonarow, “10 yıldan fazla% 5 veya daha fazla riski (risk hesaplayıcısı kullanan) olan bireyler için statin tedavisi önerilir ve statinlerin yaşam tarzı değişiklikleri ile birlikte uygulanması önerilir” diyor Fonarow. Fakat bireyin yaşam biçiminin ne kadar değişeceğini tahmin etmek imkansızdır.

Statin tedavisi ve diyet değişiklikleri, üçte ikisi  olarak düşünülür – üçüncü faktör, fiziksel aktivite ve sigara içmeme gibi diğer yaşam tarzı faktörleridir. Carson, “Statinlerin riski azaltmada etkili olduğunu gösteren bir dizi çalışma var, ancak çoğu tedavinin bir parçası olarak kalp dostu bir diyet dahil ediyor” dedi. Ve statinler genellikle diyetten bağımsız olarak kan kolestrolünü düşürürken, Carson bu olgunun statin kullanan hastalarda bazen değişen tutumlara dikkat çekerek bu olgunun bir algılama problemi olabileceğini söylüyor. “Şimdi sosisli yiyebilirim, çünkü endişelenmene gerek yok, çünkü bir statin alıyorum” diyebilir.

Buna ek olarak, yağlı diyet gruplarının kolesterolün iyi olduğunu, yani yüksek kolesterolü olması iyi olduğu fikrini ileri sürerek internette hatalı ve yanlış bilgiler bulunmaktadır.  Bu tüketici kitlesine ek olarak büyük ilaç firmalarına olan güvensizliğe neden olmakta ve insanlar genellikle statinlerden kaçınmaya isteklidirler ve sağlık sonuçlarına bakılmaksızın kolestrolü düşürmek için yalnızca diyet ve egzersize güvenirler.

Sonuç
Risk profilinden bağımsız olarak herkesin, ASCVD’nin gelişme veya kötüleşme olasılığını azaltmak için kalp dostu bir diyet de dahil olmak üzere yaşam tarzı değişiklikleri yapması gerektiği göz önüne alınmalıdır. Statinlerin  eklenip eklenmemesi bir hastanın sağlık hizmeti sunucusu tarafından belirlenmesi gereken şeydir. Ancak, bireylerin, statinlerin kolesterolü düşürmede ve kalp rahatsızlığı riskini azaltmada etkili olduğu halde, riski azaltmak için kalp dostuı bir diyetin artık gerekli olmadığı anlamına gelmez.

Yaşlanma beden yapısı ve işlevlerinde süregelen değişikliklerin sonucudur. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) 65 yaş ve üzeri bireyleri “yaşlı” olarak tanımlamaktadır. Yaşlılığın seyrine ve vücut fonksiyonlarında oluşan değişikliklere göre yaşlılık dönemleri; 65-74 yaş arası “geç yetişkinlik”, 75-84 yaş arası “yaşlılık” ve 85 yaş ve üzeri de “ileri yaşlılık” dönemi olarak sınıflandırılmaktadır.

 

Insan yaşamı için oksijen şarttır. Moleküler raktif oksijen türleri(ROS) dedğimiz serbest radikaller vardır. Bunlar yaşlanmamıza neden olan moleküllerdir.insan vücudu bu moleküllere antioksidan savunma sistemleriyle karşılık verir. Antioksidan enzim sentezi üretimi kesintiz devam eder. Antioksidan savunmayı güçlendirmede A , E ,C vitaminleri ile karotenoidler , flavonoid içeren farklı renkteki sebzeler ve meyveler büyük önem taşır.

 

Yaşlılıkta fizyolojik ve metabolik değişiklikler

 

Yaşlılıkla beraber büyüme hormonun salınımı azalır. Bunun sonucu kast kütlesi azalırken yağ kütlesi artar. Östrojen hormonun sonlanmasıyla kemiklerden kalsiyum çekilme hızlanır.Bzal metebolizma hızı düşür hücerinin ölümü sonucunda aktif olan yağsız doku kütlesi azalır. Dişlerin kaybı tat duyularındaki değişmeler yanlızlık , korku gibi piskolojik stresler besin alımını azaltabilir. Bağışlık sistemi azalır. Kötü huylu kolestrol artıp iyi huylu kolestrolde azalma görülür.

 

1-) Uzun süreli açlıklar, sigara ,alkol, tuz, gereksiz ilaç kullanımlarından sakınmak.

 

2-) Antioksidanlardan zengin öğün aralıkları düzgün olacak şekilde beslenmek.

 

3-) Uyku egzersiz,dinlenme alışkanlıklarını dengeli şekilde yapmak.

 

Yaşlılıkta Besin Gereksinimleri 

 

Yaşlılıların beslenmesinde dikkat edilmesi gerekenler şunlardır.

Besin çeşitliliğini sağlamada her öğünde, bu dört besin grubundaki besinler birlikte yaşlı bireylerin gereksinmesine uygun miktarlarda tüketilmelidir. Yine farklı öğünlerde, aynı besin grubundan farklı besinler seçilerek çeşitlilik sağlanmalıdır. Örneğin bir öğünde sebze grubundan yeşil yapraklılar seçilirse, diğer öğünde sarı-kırmızı sebzelerden seçim yapılmalıdır. Bir öğünde kırmızı et tüketildiğinde diğer öğünde tavuk veya kuru baklagiller tercih edilmelidir. Aynı öğünde kuru baklagiller, tahıllar ile birlikte tüketildiğinde eksik amino asitler dengeleneceğinden protein kalitesi artar. Yine bitkisel kaynaklı demirin emilimini arttırmak için kuru baklagil yemeklerinin yanında yeşil biber, maydanoz, domates, taze sıkılmış meyve suyu gibi C vitamini kaynağının tüketilmesi demirin emilimini 2-3 kat arttıracaktır.

Sisdirim sistemindeki güçlükleri engellemek için öğün miktarı azaltılarak öğün sayısını artırırız. Sıvı miktarını artırıp tuz miktarını azaltarak böbrekleri hafifletmiş oluruz. Çok yağlı yiyeceklerden çiğneme güçlü olan besinlerden uzak durulmalıdır.Sebze ve meyveye ağırlık verilmelidir. Pişirme, birçok sebzenin aromasını arttırır ve sindirimini kolaylaştırır. Çiğneme ve yutma güçlüğü olan yaşlılar genelde tüm sebze ve meyveleri pişirerek tüketme yolunu tercih edebilirler. Ancak, aşırı pişirilmiş sebzelerde besin ögelerinde kayıplar oluşur. Sebzelerin besleyici değerini kaybetmemeleri için yağda kızartma yerine kendi suyunda pişirme yöntemi tercih edilmeli ve pişirme suları dökülmemelidir. Aksi takdirde suda eriyen vitaminlerde önemli

kayıplar oluşmaktadır. Günde 400 gramın üzerinde sebze ve meyve tüketilmelidir.

Şerbetli tatlılar yerine sütlü tatlılar tercih edilmelidir.

Omega 3 yağ asitlerinden zengin balık tüketimi çoğu yaşlılar için imkansıdır. Bu nedenle günlük ek olarak bir gram balık tağı almaları önerilir.

Güneşten düzenli yararlanamayan yaşlılar 600 IU D vitamini almaları önerilebilir. Depresif belirtiler görülen yaşlılara ek olarak B 6 B 12 verilmeliri önerilmektedir.

Yağ , en çok enerji verenbesin öğesidir. Eşit miktarlardaki karbonhidrat ve proteinlerin 2 katından fazla enerji verirler. Böylece vücut en ekonomik şekilde enerji gereksinimini yağlardan karşılar. Yağdan fakir bir diyetle kilo vermek sağlığı olumsuz etkilerden yağda çözünen vitaminlerinde vücutta kullanılması engellenir.  Yağdan yetersiz bir diyetle beslenen bir bireyin zaman içinde cilt , saç ve tırnaklarında bozulmalar , görmede yetersizlikler başlayabilir.

Peki, faydaları nelerdir, birlikte bakalım..

Hindistan Cevizi

• Hindistan cevizi yağı orta zincirli triglisert ve laurik asit içerir.
• Karın bölgesi yağları eritir.
• Tiroid hastalarına olumlu etkileri vardır.
• Sinidirim sisteminizi hızlandırır.
• Bilişsel fonksiyonları geliştirir.
• HDL yi yükseltir.
• Atherosiklerozise karşı korur.
• Kan şeker düzeyini dengeler.
• Antifungal ve anti bakteriyel özelliğe sahip kaprik ve kapriylik asit içerir.

Susam Yağı

• Diş eti iltihaplarını azaltmada yardımcıdır.
• LDL yi düşürücü etkisi vardır.
• Sinüzüte iyi gelir.

Avokado Yağı 

• Avokado yağı, kalp hastalığı riskini düşürür.
• Diyabetle savaşır.
• Saç ve cildi nemlendirir
• Karaciğeri Toksinlerden korur
• Sedef hastalığı tedavisi için de kullanılabilir
• Kan basıncını düşürür
• Avokado yağı vücudun daha hızlı iyileşmesine yardımcıdır.

Ceviz Yağı

  • Ceviz kardiyovasküler hastalık sizi korumaya yardımcı olabilir melatonin ve omega-3 yağ asitleri dahil olmak üzere yararlı maddeler içerirler.
  •  Kalp sağlığını iyileştirebilir sağlıklı yağ asitleri olan tekli doymamış ve çoklu doymamış yağları içerir.
  • Ceviz melatonin, diğer birçok kuruyemişe göre yararlı özelliğe sahip bir hormon içerdiği bilinen tek kuruyemiştir

Zeytinyağı 

  •  Yüksek tansiyon, kolesterol, damar sertliği,
  • mide ve bağırsak ülserleri,
  • romatizma,
  • safra kesesi tembelliği, safra taşı, safra kanalı tıkanıklığı,
  • karaciğer bozuklukları,
  • kabızlık, kansızlık
  •  gut hastalığı ve deri çatlamalarına iyi gelir .
  • MUFA’dan zengin diyet; biyolojik membranda yeterli akışkanlığı sağlayarak, lipit peroksidasyon riskini azaltmaktadır.
  • Zeytinyağında bulunan antioksidanlar serbest radikalleri ortadan kaldırarak peroksidasyona karşı yeterli korunmayı sağlamakta,
  • plazma LDL, kolesterol düzeyini düşürerek kalp hastalıklarına karşı koruyucu olmaktadır.
  • Zeytinyağının hipertrigliseridemi kontrolüne destek olması, meme, kolon, rektum kanser riskini azaltmaktadır.
  •  zeytinyağının inflamatuar sitokin üretimini azaltmaktadır .
  • Ayrıca, gastrik ülsere karşı koruyucu olduğu da belirlenmiştir.

Sporcuların en çok yapmak istedikleri kas kitlesini arttırıp fit bir vücut! Ve herkesin kafasında spordan önce ve sonra ne yemesi gerektiği.  İnternette bilgi kirliliği oldukça fazla ve kas artışı hakkında fazla bilgi bulunmamakta. Sizde bu besinleri hayatınıza katarak kaslarınızı güçlendirmeye yardımcı olabilirsiniz.

Muz

Çoğu sporcumuzun muzu sevmesi için çok sebebi var. Yapılan çalışmalarda bisiklet süren kişilerin 15 dk da bir yarım muz yemesi her 15 dk da bir alınan spor içeceği kadar etkili olduğu belirlenmiştir.Böylece muzlar, şeker eklenmeksizin, spor içeceklerinin eksik olduğu antioksidan ve diğer besin maddelerini temin ederken kaslarınızı beslemek için de mükemmel bir seçenek olacaktır.

Yumurta

1 yumurtada 6 g protein vardır ve kas geliştirmeye yardımcı olan dokuz aminoasit içerir. Ayrıca yumurta kaliteli protein için altın standart olarak kabul edilir. Kas protein sentezi için en önemli amino asit kabul edilen lösin sağlayan için birkaç gıdalardan birisidir. Araştırmalar yumurta gibi lösinden zengin gıdalardan 20-30 gram yenildiğinde , egzersiz sonrası kas onarma ve büyümeyi teşvik ettiğini gösteriyor.

Yoğurt

Yoğurt düşük pH nedeniyle mükemmel iyonize kalsiyum ve magnezyum kaynağıdır.  Bu nedenle yoğurt aynen süt gibi kemik dokusu için vazgeçilmez yiyeceklerin başında gelmektedir. Yoğurt yulaf meyve karışımı spor öncesi mükemmel bir öğün olacaktır.

 

Mango

Egzersiz sonrasında bir veya iki gün ağrı çekiyorsanız, egzersiz sonrasında daha fazla anti-inflamatuar yiyecekler yediğinizde ağrıyı azaltabilir, hareketliliği geliştirebilir ve iyileşmeyi hızlandırabilirsiniz. Mango, C vitamini, beta karoten, galik asit ve gallotanninler gibi çeşitli anti-inflamatuar bileşikler içerir. Bir fincan mango, günlük C vitamininin % 100’ünü , A vitaminin ise % 35’ini karşılar.

Yulaf

Yulaf yavaş sindirilen karmaşık karbonhidratları sağlar ve sürekli enerjiyi sağlamaya yardımcı olur. . Bir bardak 150 kalori, 27 karbonhidrat, 6 gram protein içerir ve  şeker içermez. Sağlıklı karbonhidratların ve proteinlerin kombinasyonu daha uzun süre tok tutar.

Makarna

Karbonhidratlar, kasları çalıştırmak için vücuda giren yakıt kaynaklarıdır ve diyetinizde yeterli miktarda kaliteli karbonhidrat almanın performans artırıcı olduğu herkes tarafından bilinmektedir. Bir maraton koşucusu , vücut ağırlığının kg başına karbonhidrattan 3 gramdan daha fazla yiyenlerin daha az karbonhidrat yiyen koşuculara göre ortalama yüzde 13.4 daha hızlı koştuğunu bildirdi. Makarna profesyonel sporcuların favorisi, çünkü düşük glisemik indeksi sayesinde, enerjiyi sabit tutan, besin açısından zengin kompleks bir karbondur. Bir fincan pişmiş makarna 200 kaloriye, 42 gram kompleks karbonhidrat ve 7 gram protein içeriyor.

Nar

1.000’den fazla araştırma makalesi, narların ve suyunun faydalarını belgelemektedir. Sadece C vitamini ve potasyum bakımından zengin değil, meyvelerdeki antioksidanların kaslarınız için de iyi olduğunu araştırmalar ortaya koyuyor.Yakın tarihli iki çalışmadan elde edilen sonuçlar, günlük nar suyu içen kişilerin egzersiz sonrası kas gücünü artırdıklarını gösteriyor.

Fıstık Ezmesi

Fındık ezmesi uzun ömürlü bir enerji sağlar ve birçok sporcuyu dünya şampiyonaları ve Olimpiyat altın madalyaları kazanmak için harekete geçirir. Doymamış yağ içerir ancak gıda maddelerini enerjiye dönüştürmeye yardımcı olan protein ve B vitaminleri de vardır.

Ahududu

Son çalışmalar, ahududunun kaslara oksijen verilmesini arttıran nitrik oksit üretimini artırabilecek bileşikler içerdiğini ortaya koymaktadır. Posa bakımından zengin olmasının yanı sıra, antosiyaninler ve elagitanninler kadar C vitamini de dahil olmak üzere güçlü antioksidanların en güçlü kaynağıdır. CrossFit gibi yoğun güç antremanlarında  antioksidanlar, kas dokusunun hasarını gidermekte ve iltihabı yumuşatmaya yardımcı olmaktadır.

Somon

Atletler, egzersiz sonrasında kaslarınızın daha hızlı iyileşmesini sağlamak için yüksek kaliteli protein ve anti-inflamatuar bileşikler üzerine dikkat ediyorlar. O halde birçok sporcu, enflamasyonun en iyi kaynağından olan omega-3’leri içeren somon yemesi hiç şaşırtıcı değil. 100 g somon 1000 mg dan fazla omega-3 yağ asidi   sağlar.