Otizmde beslenme
Otistik çocuklarda beslenme davranışlarının değişmesinin yanı sıra özellikle beslenmenin
dengeli ve sağlıklı besinlerden oluşması çok büyük önem taşımaktadır. Her yaşta olduğu gibi
çocukluk döneminde de sağlıklı beslenme önemlidir.

Otizm nedir?
Kişinin başka insanlarla iletişimini ve çevreye uygun tepkisini engelleyen bir beyin
bozukluğudur. Bazı otizmli kişiler genellikle yüksek işlevlidir, konuşma ve zekaları
sağlamdır. Sessiz ve ciddi dil gelişim gecikmeleri gösterirler. Bir kısmının tekrarlayıcı ve
basmakalıp düşünce tarzları vardır. Otizmli bireylerin hepsi tamamen aynı belirti ve
eksiklikleri göstermemesine karşın, sosyal, iletişim, motor ve duyusal problemler sergilerler.

Beslenmede dikkat edilmesi gerekenler:

  • Katkı maddelerinden dolayı salam ve sosis azaltılmalı hatta yenmemeli.
  • Beyaz et: Tercihen köy tavuğu ve diğer kümes hayvanları
  • Midye, istakoz gibi kabuklu deniz ürünleri alınmamalı.
  • Deniz börülcesi ve deniz yosunları tüketilebilir
  • Yumurta: En Kaliteli protein kaynağıdır. Köy yumurtası tercih edilmeli.
  • Sebzeler ve yeşil yapraklılar: Her çeşidi yenilebilir. Daha çok çiğ tüketilmeli.
  • Koyu yeşil yapraklılar K vitamini, kalsiyum ve magnezyumdan zengindir ve ayrıca omega-3 yağ asidi içerir. Semiz otu sebzeler içinde en önemli omega-3 kaynağıdır.
  • Patates kızartması kesinlikle yenmemelidir. Sebze yemeklerinin içine az miktarda patates
    kullanılabilir
  • Sarımsak: Kükürtlü bileşikler içerdiği için aynı zamanda ağır metal boşaltımına da yardımcı oluyor. Sarımsağı ezin ve en geç 1 saat içinde tüketin. Soğan de yüksek kükürt içeriği ile en az sarımsak kadar değerli.
  • Zeytin, daha çok yeşil zeytin tercih edilmeli.
  • Meyveler: Elma, üzüm, çilek gibi fenol içeren meyveler fazla tüketilmemelidir. Kayısı, üzüm, muz gibi şeker içeriği yüksek meyveler de sınırlı yenmelidir. Az şekerli meyveler daha çok yenilebilir (tazesi tercih edilmeli). Meyve kurularının küflü olmamasına dikkat edilmelidir.
  • Baklagiller (Nohut, fasulye, mercimek, bezelye, börülce vb) haftada 2-3 kereden fazla yenmemeli
  • Kabuklu kuruyemişler (ceviz, fındık, fıstık, ayçiçeği, kabak çekirdeği, badem vb). Günde 1-2 avuç (25-50 gram kadar) oldukça yararlı. Çiğ ve az tuzlu olanı tercih edilmeli.

Otizmde beslenme 2

Otizmde önemli besinlerin özellikleri Antioksidan içerikli olmasıdır.

Örneğin;
Mercimek, kurufasulye, nohut, taze fasulye, bezelye…
Ceviz, fındık, fıstık, badem vb. sert kabuklu meyveler
Kayısı, karadut, kızılcık, kiraz, vişne, kuş üzümü, kırmızı ve kara üzüm…
Turp, pancar yaprakları, şalgam, hardal yaprağı, nane, maydanoz…
Sarımsak, soğan
Su çok önemlidir!

İdrar koyu olmayacak kadar çok su içilmelidir. İçilen suyun aşırı soğuk olmaması
gerekmektedir. İlk seçenek çeşitli minerallerden zengin olan doğal kaynak sularıdır.
Yemekten yarım saat önce veya sonra su içilebilir. Uykudan önce de iki bardak su içilmelidir.

Pişirme şekli nasıl olmalı?
Yemekler kendi suyunda ağır ağır pişirilmeli; buğulama, buharda pişirme gibi geleneksel
yöntemler uygulanabilir.
Dondurulmuş yiyecekler fazla tüketilmemelidir.
Konserve yiyecekler ise mümkünse hiç tüketilmemelidir. (ev konserveleri hariç).
Sıcak yiyecekler alüminyum folyoya sarılmamalıdır.

Alınması gerekenler:

  • Keçi sütü ve mamülleri (yoğurt)
  • Pirinç ve sebze çorbaları (patates dahil), serbest olan tahıllardan yapılmış çorbalar (sade ve et sulu)
  • Her türlü sebze ve meyve
  • Pekmez, bal, reçel, marmelat
  • Hayvani yağlar, zeytinyağı
  • Kurubaklagiller
  • Kuruyemişler
  • Tereyağı, kaymak
  • Kırmızı et, kümes hayvanları, Yumurta
  • Pirinç pilavı, pirinç unu, Glutensiz un veya mısır unlarından yapılmış ekmekler, kek, çörek vb.
  • Kurubaklagiller
  • Kuruyemişler

Panik atak durumunda nasıl beslenmeliyiz?
Gerek fiziksel gerekse ruhsal hastalıklarda vücut kimyası değişir, metabolizma farklılaşabilir.
Panik ataklar böbreküstü bezlerimizden yüksek miktarda “Adrenalin ve Kortizol” salgılatır.
Ataklar sırasında oluşan çarpıntı, terleme, ateş basması, tansiyon yükselmesi, nefes darlığı,
her şeyi sisli görme durumları bu hormonların yaptığı fizyolojik etkilerdir.
Yeme, içme davranışımız da panikataklarla yakından ilgilidir. Örneğin; uzun süre aç kalmak
kan şekerini düşürür, düşen şekeri normale çıkarmak için böbrek üstü bezlerimizden
“Adrenalin, kortizol, büyüme hormonları” salgılanır.
Bu hormonlar, depolarımızdaki yağlardan, proteinlerden şeker üretmeye çalışır. Bu arada
çarpıntı, ağız kuruluğu, terleme, sinirlilik gibi durumlar ortaya çıkar. Panikli bir insan normal
olan bu durumu hemen panikatak olarak değerlendirir ve korkuya kapılır. Korkuyla beraber
adrenalin daha da yükselir ve gerçek panik başlayabilir veya yemek sonrası alınan gıdaların
hazmı için mideye daha çok kan pompalanmaya başlar. Panikataklı biri kalbine çok duyarlı ve
odaklı olduğundan bunu hisseder. Çarpıntıyı panik başladı diye düşünür ve korkar. Oysa bu
da fizyolojik, normal bir durumdur. Dolayısıyla açlık-tokluk durumumuz, ne yiyip-içtiğimiz
panik ataklarımızla yakından ilişkilidir.
Panikatağı tetikleyenler

  • Koyu çay
  • Kahve
  • Kolalı içecekler
  • Alkol (Başlangıçta rahatlatır sonraları paniği artırır.)
  • Aşırı sigara içimi
  • Aşırı yemek yemek
  • Tatlı yiyecekler( bunlar kan şekerini birden yükseltir.Direkt glukoz içeren yiyecekler kan
    şekerini birden yükseltiğinden şekeri düşüren İnsülin hormonunu aşırı salgılatır ve kan
    şekerini birden düşürüp paniğe sebep olabilir)
  • Düzensiz ve tek yönlü beslenmeler
  • Uzun süre aç kalmak
  • Yemeklerden sonra hemen uyumak( özellikle ağır yemeklerden sonra…)
  • Vitaminden yoksun yiyecekle beslenmek
  • Aşırı ve hızlı kilo vermek
  • Rejim amaçlı iştah kesici ilaçlar da paniğe ve depresyona sebep olabilir

Öneriler

  • Mevsimsel besinleri tercih edin!
  • Yemeklerde mutlaka sıvı yağ kullanılmalı. Yağı kesinlikle yakmamalıyız. Hatta sebzeleri
    buharda pişirip, üzerine zeytinyağı gezdirmek daha sağlıklıdır.
  • Panik atakta, değişik firmaların çıkardığı ve üzerinde relax yazan bitki çaylarından (melisa,
    papatya gibi ) günde toplam üç fincan içilebilir.
  • B vitaminlerinin sinir sistemini güçlendirdiği ve beyindeki serotonini artırdığı, adet öncesi
    gerilimi azalttığı bilinmektedir. Bu nedenle kepekli buğday ekmeği yemek, mercimek, nohut,
    fasulye, bezelye, barbunya tüketmek faydalıdır.
  • Günde 5 adet değişik ve özellikle mevsimde olan meyveleri tercih edebilirsiniz.
  • Panik ataklar kontrol altına alındıktan sonra günde bir adet kahve içilebilir
  • Omega 3 ve omega 6 dan zengin olan Ton ve Somon balıkları tercih edilebilir.

Rafine işlemi ve buğday

Tohum Özü (rüşeym): Buğdayın tel yapısıdır özüdür, çekirdek toprağa ekildiğinde yeni
bitki tohum özünden yeşerir. Vitamin ve mineral bakımından buğdayın en zengin kısmıdır.
Yapısında E ve B vitaminleri, demir ve diğer önemli mineraller, uzun zincirli çoklu doymamış
yağlar, protein ve lifler bulunmaktadır.

Buğday Kepeği: Buğdayın koruyucu kalkanıdır. Özellikle demir bakımından zengindir,
ayrıca lif, vitamin ve mineral de içermektedir.

Endosperm: Nişastanın bulunduğu bölümdür ve buğday ağırlığının %80’ni içermektedir.
Protein ve karbonhidratların büyük bir kısmı bu bölümde bulunur. Lif, vitamin ve mineral
oranı daha düşüktür.

Bugün birçok paketleme işleminde olduğu gibi, tahılların işlenmesindeki ana neden, onların
raf ömrünü, dolayısıyla satılma yüzdesini arttırmaktır.

Rafine etme işlemleri sırasında ne yazık ki buğdayın lif, vitaminler ve mineraller açısından en
zengin olan tohum özü ve kepeği ayrıştırılmaktadır (tohum yağının çok çabuk bozulup bütün
ürünü bozması açısından çıkarırlar) sadece endosperm (nişastanın yoğun olduğu bölüm)
kullanılmaktadır. Beyaz rafine unu, bu ürünlere en güzel örnektir. Ne yazıkki rafine işlemi
esnasında vitaminlerin ve minerallerin en az %80’i ve lifin %75’i kaybolmaktadır.
Rafine unların en çok tüketildiği ülkelerin basında gelen Amerika’da nüfusun yaklaşık yarısı
barsak hastalıkları ve sindirim güçlükleriyle karşı karşıyadır. Amerika’da bir yetişkinin yılda
ortalama 90-95 kg. beyaz un tükettiği, bunun et tüketiminden (yılda yaklaşık 55-60 kg.) bile
fazla olduğu göz önüne alınacak olursa, bu duruma şaşırmamak gerekir.
Bilinçsizce ve aşırı tahıl tüketilmesinden meydana gelebilecek sağlık sorunlarından arınmak
için;

Beyaz ekmeği aşırı tüketmekten kaçınınız. Bunların yerine esmer ekmek, tam tahıllı veya
çavdarlı ekmekler tercih edin

Eğer arpa, buğday veya yulaf tüketilecek ise, bunların 7-12 saat kadar ılık suda
bekletilmeleri hem onları filizlendirip besin değerlerini arttıracak, hem de içindeki glüten ve
diğer benzeri tahıl proteinlerini ayrıştırıp sindirimini kolaylaştıracaktır.
Herhangi bir bağırsak hastalığı ya da besin alerjisi olasılığını en aza indirebilmek için hep
aynı tür tahılları yemek yerine, çeşitli tahılları her gün dönüşümlü olarak tüketiniz. (Örneğin
ilk gün bir mısır ürünü yenildiyse, ikinci gün bir pirinç ürünü, üçüncü gün karabuğday ve
dördüncü gün akdarı gibi)

Rafine edilmiş un yerine işlenmemiş, bütün halindeki un ve un mamullerini tüketin.
Tamamen organik; yani yapay gübrelerin, hormonların ve kimyasal maddelerin
kullanılmadığı veya en az kullanıldığı tahıl ürünlerini alın.