Yazılar

Ortoreksiyayı Anlama

Beslenme sağlıklı olmanın önemli  bir unsurudur ancak aşırıya kaçıldığında sağlıklı durumdan sağlıksız durum haline gelebilir. Doğru beslenme anlamına gelen “Ortoreksiya” Dr. Steve Bratman tarafından 1997 yılında Yunanca “ortho” (doğru) ve “orexis” (açlık, iştah) anlamına gelen kelimelerin bir araya gelmesiyle oluşturulmuş ve tanımlanmıştır . Bratman’a göre ortoreksiya, sağlığı korumak ve geliştirmek temelinde doğru beslenmeyle ilgili kaygı durumunun normalden fazla olduğu, patolojik bir saplantıdır.

Sağlıklı beslenme ve ortoreksiya nerede başlar?

Sağlıklı yeme ile ortoreksiya arasında ince bir çizgi vardır. Ortoreksiya resmi bir yeme bozukluğu değildir, ancak fiziksel ve zihinsel olarak zarar verebilir.

Ortoreksiya Ve Yeme Patolojisi

Hangi noktada sağlıklı yeme önceliğinin patolojik hale gelmesi gerekiyor?  Bratman, ortoreksianın 2 aşamalı olduğunu kaydetti. Birincisi , sağlıklı yemeği tercih etmesi , ikincisi ise bu arayışın bir saplantı haline gelmesi. Bilim veya sözde bilime dayanan alternatif bir diyetin basitçe benimsenmenin birinin ortoreksiya olduğu anlamına gelmediğini de belirtti.

Ortoreksiyalı bireyler genellikle mükemmeliyet, saflık veya üstünlük hissi elde etmek için beslenme tarzını kullanırlar  ve sağlıklı beslenmeyenleri yargılamaya  meyillidirler. Normal toplumsal etkinliklere ve etkileşimlere katılımı engelleyen “saf” gıdaları planlamak ve araştırmak için aşırı zaman harcayabilirler.  Genellikle organik yemek yemek veya rafine edilmiş tahıl yerine tam tahıl yemeye çalışırlar. Böcek ilacı, GDO’lar veya beyaz bir unu önlemek konusundaki hassasiyetleri nedeniyle diyetin esnek olmaması ve  başkalarının yemek yapmalarını istemedikleri için restoranlara gitmeyi reddederler. Ortorektik eğilim gösterenlerin genel beslenme davranışları incelendiğinde besinin miktarından çok kalitesiyle ilgili takıntıları oldukları belirlenmiştir. Besinlerin satın alma aşamasında etiket okuma alışkanlıklarının olduğu, besinin içinde katkı ve kanserojen madde olup olmadığına dikkat ettikleri ve besinlerin saf ve katkısız olmasına kafa yordukları belirtilmektedir.  Sağlıklı beslenme takıntısı ilerleyen süreçte beden algısında olumsuz etkiler yaratabilir ve dış görümünü daha iyi hale getirme isteği, enerji ve besin ögesi yetersizlikleri ve malnutrisyon gibi sağlık sorunlara zemin hazırlayabilir. Ve  kontrol çatlamaları ve yasak bir yiyecek yendiği zaman, başarısızlık duyguları, suçluluk ve kendinden nefret etme duyguları genellikle takip eder.

Yerleşik yeme bozukluklarında olduğu gibi, ortoreksiya tedavisi genellikle multidisipliner bir psikiyatrist, psikolog, doktor ve diyetisyen takımını gerektirir.  Yemek korkularını azaltabilir ve kendilerini iyi hissettiren, dikkati çeken, sezgisel yeme, genel olarak dengeli beslenme kalıpları içeren ve uygun olduğunda gerekli önerileri ile değişen,  alışkanlıklarına nazik, merhametli bir yaklaşımla uygulayan beslenme kalıpları yaratmaya yardımcı olabiliriz. Tanı konulmamış yeme bozukluğu olan hastaların çoğunun  klinik diyetisyenlerin gözetiminde yediğini ve bu nedenle disfonksiyonel yeme davranışlarının doğru bir şekilde nasıl giderileceğini bilmek çok önemlidir. Bir diyetisyen bir hastanın yeme konusundaki endişe duymuyorsa ya da bu endişeyi iyi yemek yemenin heyecanı veya motivasyonu olarak yanlış yorumlarsa beslenme eğitimi, gıda ile ilgili sağlıksız saplantılara ve korkuya katkıda bulunabilir. “Önlemek” ve “ortadan kaldırmak” gibi belirsiz sözcüklerin bir hastaya “sıfır tolerans” anlamına gelebileceğine dikkat çektiğinden belirli sınırlar vermelidir. Bozukluğun önümüzdeki 10 yılda, belirli bir ortalamanın üstüne çıkması beklenildiğinden, diyetisyenlerin özel olarak eğitim almaları ve kendilerine bu yeni sınıflamadaki insanlara yönelik tedavi planı geliştirmeleri gerekmektedir.

 

MENOPOZDA BESLENME

 

Menopoz, vücutta östrojen seviyesinin azalmasına bağlı olarak doğurganlık yeteneğinin kaybolduğu doğal bir süreçtir. Şişman kadınlarda daha erken olmakla birlikte, genellikle menopoz yaşı 48-55 olarak belirtilmektedir. Kemik kaybından yüksek kolesterole kadar uzun dönemli sağlık problemleri menopozda baş gösterir.   Şişman kadınlarda daha erken görülebilmektedir. Beslenme durumu, sosyo ekonomik durum, aşırı alkol alımı ve aşırı kahve içilmesi menopozu etkileyen faktörler arasındadır.
Menopoza giren kadınlarda, ağırlık kaybı programları planlanırken kalp hastalıkları ve osteoporoz riski düşünülerek diyeti planlanmalı ve fiziksel aktivitenin yoğunluğuna dikkat edilmelidir.

Menopozda yaygın fiziksel semptomlar

• Düzensiz menstrüal periyot

• Sıcak basması ve gece terlemesi

• Uykusuzluk

• Yorgunluk

• Başağrısı

• Vajinal kuruma

• Deride kuruma

• Sık idrara çıkma ve idrar tutamama

• Sık vajinal veya üriner enfeksiyonla

Peki nelere dikkat edilmeli? 

  • Su, menopoz döneminde östrojen azalması nedeniyle kuru cilt, vajinal kuruluk gibi kadınlar arasında ortak şikayetler vardır. Günde 8 bardak su cildinizin nemini ve kurluğu önlemeye yardımcı olabilir.
  • Her yaş döneminde yeterli kalsiyum alımına dikkat etmelisiniz. Kemik dokusu sürekli olarak oluşur ve resorbe edilir. Çocuk ve adolesanlarda kemik oluşumu kaybından fazladır. Kemikte en hızlı büyüme doğumdan yaklaşık 20 yaşa kadar oluşur. 12-40 yaş- ları arasında kemik mineral yoğunluğu en üst düzeye ulaşır. 30-40 yaşlarında ise kemik kaybı başlar. Kadınlarda menopozdan sonra östrojen düzeyindeki azalmaya bağlı olarak kemik kayıp hızı önemli ölçüde artar. Bu dönemde idrarda kalsiyum atımında artış, bağırsaklardan kalsiyumun etkin olarak emilmesindeki azalma ve diyet ile yeterli kalsiyumun alınmaması, kemik kaybının nedenlerindendir. Mineral yoğunluğunun azalması sonucu, kemiklerde zayıflama ve kırık riskinin artması ile karakterize osteoporoz gelişebilmektedir. Gençlik yıllarında kemik mineral yoğunluğunu en üst düzeye ulaştırmak ileriki yaşlarda kaçınılmaz olan kemik kaybını en aza indirecektir. Menopoz dönemi öncesi günlük kalsiyum ihtiyacı 1000 mg/gün iken, bu dönem sonrası günlük ihtiyacınız 1500 mg/gün ‘ a kadar çıkmaktadır. Özellikle süt ve süt ürünlerinin yanı sıra yeşil yapraklı sebzeler, kurubaklagiller, fındık, badem, kuru incir en iyi kalsiyum kaynaklarıdır.
  •  Yaşlandıkça metabolizma yavaşlar, ve onların orta-kırklı kadınların daha sedanter olma eğilimindedir. Bu, tüm ağırlık artışı, en korkulan menopoz semptomlarının birine ekler.  Menopoz öncesi kadınlarda, metabolik hız menstrüal siklustan etkilenir. Siklusun luteal safhasında endometriyumun oluşması ve hormonal değişiklik (progesteronun seviyesinin yüksek olması) nedeniyle metabolik hız artar. Menopoz sonrası dönemde ise overlerin fonksiyonundaki ve menstrüal siklusun luteal fazındaki kayıp nedeniyle enerji harcamasında azalma oluşur. Ayrıca ilerleyen yaşla birlikte yağsız vücut kütlesinin yağ kütlesine oranı azaldığı için bazal metabolik hızda düşme görülür. Yine fiziksel aktivite düzeyinin yetersiz olması da şişmanlık gelişimine katkıda bulunur. Düşük kalorili meyve ve sebze doldurarak, size sağlıklı kalmak için ihtiyacınız olan besinleri alırken kilo artışı en aza indirmeye yardımcı olabilir.
  • Kinoa, kahverengi pirinç , arpa , yulaf ezmesi gibi tam tahıllar enerjiiyi arttırmada , srtesi yönetme ve sindirim sistemine yardımcı olan B vitaminlerini sağlar. Ayrıca öğütülmemiş tahıllarda bulunan folik asit ve lif, menopozdan sonra yükselen kardiyovasküler hastalık, riskini düşürmeye yardımcı olur.
  • Soyada izoflavon denilen östrojen benzeri bileşikler bulunmaktadır ve menopoz belirtileri olan sıcak basmalarına iyi geldiği söylenmektedir. Tofu ve edamame de soya benzeri özellikler taşımaktadır. Kurubaklagiller İzoflavonla östrojenin vücuttaki etkilerini dengeleyerek menopozun yarattığı değişimlere karşı koruyucudurlar.
  • Keten tohumu, omega-3 yağ asitleri ile muhteşem bir bitki bazlı bir besindir. Tahıl, yoğurt, salatalarınıza keten tohumu serperek deneyin; bu, sağlıklı damarlar , diyet lifi ve bazı östrojen benzeri bileşikler vardır
  • Aşırı protein tüketiminden kaçınmalısınız.Çünkü yüksek proteinli diyet idrarla kalsiyum atımını arttırır ve osteoporozis için önemli bir risk faktörüdür.
  • Yemeklerde tuz kullanımına dikkat etmelisiniz. Hormonal değişikliklerden dolayı vücudunuz su toplamaya çok eğilimlidir ve genelde ödem olduğundan dolayı kilo alınmış görünür. Aynı zamanda aşırı tuz tüketimi idrarla Ca atımını da hızlandıracaktır.
  • Sigara içmemeye özen göstermelisiniz.Sigara,kandaki C vitamini düzeyini ve serum östrojen düzeyini düşürücü olumsuz etkiye sahiptir. Günde 20 adet ve daha fazla sigara içen kadınların menapoza 1-2 yıl daha erken girdikleri belirlenmiştir.

*Yapılan fiziksel aktivite, gençlikte kemik kütlesini artırmada,yaşlılıkta ise kemik kaybını önlemede son derece önemli role sahiptir.Dolayısıyla düzenli olarak egzersiz yapmaya özen göstermelisiniz.
*Alkollü içeceklerden ve kafeinden uzak durmalısınız.Alınan alkol ,kemik oluşum hücrelerini olumsuz etkilemekte ve kalsiyum emilimini engelleyici etkiye sahiptir

Balık Yağı Takviyesinin Arkasındaki Bilim

Çoklu doymamış yağ asitlerinin (PUFA’lar) iki büyük sınıfından biri olan Omega-3 yağ asitleri, bir süredir bir çalışma konusu olmuştur. Araştırmacılar kardiyovasküler hastalık (KVH) ve bunama da dahil olmak üzere birçok rahatsızlığın önlenmesi ve tedavisine yaptıkları katkıyı araştırıyorlar.Alfa-linolenik asit (ALA), EPA ve DHA, gıdalarda doğal olarak bulunan ve en çok çalışılan omega-3 yağ asitlerinin üç türüdür. ALA tüketildiğinde, vücut önce diğer vücut süreçlerinde kullanılmadan önce EPA’ya ve sonra DHA’ya dönüştürmektedir. EPA, inflamatuar hastalıklara, kalp krizlerine ve inmeye karşı korunmaya yardımcı olan bazı anti-inflamatuar eikosanoidler üretmek üzere metabolize olur. Araşidonik asit, genellikle inflamatuvar cevaplarla ilgili eikosanoidler üreten bir omega-6 yağ asidi ile metabolik bir patikayı paylaşır.DHA, beyin gelişimi ve fonksiyonu için önemli olan omega-3 yağ asididir. Nöronlar boyunca sinyal iletiminde ve beynin anti-inflamatuar etkilerinde rol oynadığı düşünülmektedir. Araştırmalar, omega-6 yağ asitleri yerine daha fazla omega-3 yağ asidi tüketiminin, genel sağlığı destekleme eğiliminde olduğunu göstermiştir. Bununla birlikte, Amerikalıların çoğu, beslenme eğitimine ve müdahale ihtiyacına işaret ederek, omega-3 yağ asitlerine oranla en az 10 kat daha fazla omega-6 yağ asidi tüketirler.

Omega-3 Yağ Asitlerinin Besin Kaynakları

Omega-3 yağ asitleri, vücut kendi başına sentezleyemediği için gerekli kabul edilir. Besin ya da takviyeleri ile diyette tüketilmelidirler. ALA, öncelikle, keten tohumu, kabak çekirdeği, ceviz, soya fasulyesi, soya fasulyesi ürünleri ve çeşitli bitki esaslı yağlar dahil olmak üzere bitkilerde bulunur. EPA ve DHA ağırlıklı olarak yağlı balıklardan ve kabuklu deniz ürünlerinden gelir, ancak deniz yosunları canlı DHA vejetaryen kaynakları olarak kabul edilmektedir.

Genel Alım Önerileri

2002’de omega-3 yağ asitleri için yeterli miktarda (Aİ) ve kabul edilebilir bir makrobesici dağıtıcı aralık (AMDR) belirlendi. Beslenme yeterliliğini elde etmek veya eksiklik belirtilerini önlemek için ALA AI, sağlıklı erkekler için günde 1.6 g, 19-50 yaşlarındaki sağlıklı kadınlar için günde 1.1 g’dir. Omega-3 yağ asitleri için AMDR, tüketilen toplam enerjinin% 0.6 ila% 1.2’sidir ve bu AMDR’nin kabaca% 10’u özellikle EPA veya DHA’dan gelir.

AI üzerinde omega-3 alımları dahil olmak üzere yeme düzeninin, CVD ve obezitenin azaltılmış riskleri gibi ek sağlık yararları ile sonuçlanabileceği kabul edilmiştir. Araştırmalar, sağlıklı bireylerin, EPA ve DHA için verilen tavsiyelere ulaşmak için, çeşitli fıstık, tohum ve yapraklı yeşillikleri ALA kaynağı olarak ve haftada yaklaşık 8 oz suda çeşitli tüketmelerini öneriyor. Bu, günde ortalama 250 mg EPA ve DHA’nın sağlanmasını sağlamalıdır.

Balık yağı önemi
Amerikan Kalp Derneği, omega-3 yağ asidi gereksinimlerini karşılamak için haftada iki fincan yağlı balık tüketilmesini önermektedir. Amerikalılar için 2015-2020 Beslenme İlkeleri, çeşitli deniz ürünlerinin haftada 250 g tüketmesini önermektedir. Buna, somon, ringa balığı, alabalık, sardalya ve Pasifik istiridyesi gibi yiyecekler dahildir. Tat, maliyet, hazırlık bilgisi eksikliği, sürdürülebilirlik kaygısı ve diyet kısıtlamaları da dahil olmak üzere deniz ürünleri tüketimine yönelik bazı engeller bulunmaktadır. Bu bariyerler mevcut olduğunda, önerilen kaynaklardan alınan omega-3 yağ asitlerini besin kaynakları yoluyla tüketmek zor olabilir. Buna ek olarak, koroner arter hastalığı ve yüksek trigliseridli bireyler, tek başına diyet yoluyla elde etmek için zorlanabilecek daha yüksek dozlarda omega-3 yağ asitleri yararlanabilir. EPA ve DHA bakımından zengin balık yağı takviyeleri, bireylerin bu engelleri aşmasına ve omega-3 yağ asidi gereksinimlerini karşılamasına yardımcı olabilir. Son birkaç  yılda, gebelik sonuçları, çocukluk çağı alerjileri, bunama, KVH, inflamatuar bağırsak hastalığı (IBD) ve postresistans egzersiz kas ağrısı gibi sayısız koşullar üzerinde balık yağı takviyesi etkisini araştıran çeşitli çalışmalar yapılmıştır.

Gebelik Sonuçları ve Çocuk Gelişimi 
Gebeliğin son trimesterinde fetusta beynin büyümesi  hızlı bir şekilde olur ve maternal beslenmeye bağlıdır. Bu zamanlarda PUFA’lar optimal bilişsel gelişimi desteklemek için fetüs ve bebeğin beyin dokusunda birikir. 2007 gözlemsel kohort araştırması, annenin haftada 340 g’dan daha az ya da kabaca 12 oz’luk bir deniz ürünü alımının, bir çocuğun sözel IQ için en düşük çeyrekte olduğu ve diğer gelişimsel sonuçlarla daha yüksek risk taşıdığı bildirilmiştir. Araştırmacılar, hamilelik ve emzirme döneminde omega-3 takviyesinin çocuğun veya annenin deniz ürünlerinin tüketimi ile aynı şekilde yararlanıp yararlanamayacağını araştırmaya devam ediyor. Dil gelişimi, çocuk ağırlığı, psikomotor gelişim, dikkat süresi ve postpartum depresyon gibi sonuçlar sürekli olarak karışık sonuçlar ile incelenmiştir.

Anne Bebek Sonuçlarını Optimize Eden DHA çalışması, gebeliğin son yarısı boyunca günde 800 mg DHA takviyesinin postpartum depresyon riskini azaltacağını ve erken çocukluk döneminde nörogelişimsel bilişsel ya da dil sonuçlarını iyileştirip iyileştirmeyeceğini belirlemeyi amaçladı. Sonuçlar, kontrol grubu ile deney grubu arasında ölçülen sonuçların hiçbirinde önemli bir fark göstermedi. 2016’da yayınlanan bir makalede preterm doğum, preeklampsi, intrauterin büyüme kısıtlaması, gestasyonel diyabet, perinatal mortalite, gebelik haftası için küçük doğum ağırlığı ve beyin gelişiminde gebelik sırasında omega-3 takviyesi için kanıtları değerlendirmek için randomize kontrollü çalışmalar analiz edildi. Yazarlar, bu sonuçların iyileştirilmesi için rutin destek sağlamak için yeterli kanıt olmadığına karar vermişlerdir. Gebelikte ALA için mevcut AI, günde 1.4 g, laktasyon sırasında günde 1.3 g’dir. Bu miktarın günde 200-300 mg DHA önerilir. Amerikan Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı ve FDA, kadınların haftalık 170 g düşük cıva içeren deniz ürünü tüketerek bu alımları karşılamalarını öneriyor. Tavsiyeler deniz ürünleri tüketimi yoluyla karşılanırsa, eksikliği önlemek için en az 200 mg DHA içeren günlük balık yağı takviyeleri uygun olabilir, ancak gebelikte ve laktasyon sırasında takviyeyi destekleyen kesin sonuçlar, deniz mahsulü tüketiminin yerine geçmek için az bulunur.

Çocukluk Allerjileri
Allerjik hastalıkların, muhtemelen fetus gelişimi sırasında, yaşamın erken döneminde geliştiği düşünülmektedir.  Gebelik boyunca balık yağı takviyesinin çocuklukta alerjinin azaltılmasına veya önlenmesine yardımcı olabileceği ve omega-3 yağının asitleri fetustaki bağışıklık sisteminin gelişimini etkileyebileceği böylece  inflamatuvar yanıtları azaltabilir ve bu nedenle bazı alerjik fenotiplerin oluşumunu azaltabileceği düşünülmektedir. Şimdiye kadar yayınlanan incelemeler ve çalışmalar, çocuklukta alerjik hastalığın azaltılması için gebelik sırasında balık yağı takviyesi üzerine daha ileri araştırmalara izin veren bazı destekleyici sonuçlar üretti.

Demans Önleme
Omega-3 yağ asitlerinin, özellikle de DHA’nın bilinen beyin gelişim ve fonksiyonundaki rolü, omega-3 takviyesinin sayısız bilişsel koşullar üzerindeki etkilerini araştıran araştırmalara yol açmıştır. Bunların arasında demans, daha ayrıntılı bir araştırmanın bir parçası olmuştur. Demans prevalansı endişe vericidir ve bu durum, halk sağlığı önceliği haline gelmiştir. Demansa yol açan altta yatan mekanizmaların, klinik semptomlardan 10 ila 15 yıl önce başladığı düşünülmektedir. Bu nedenle, teşhis öncesi ve sonrası beslenme müdahalesi uygulanabilir bir önleme ve tedavi yöntemi olabilir.

Kardiovasküler Hastalıklar 

Araştırmacılar, epidemiyolojik çalışmalarda yüksek balık tüketimi olan popülasyonlar arasında düşük kardiyovasküler mortalite ortaya çıktığı 1970’lerde omega-3 yağ asitleri ile kardiyovasküler sağlık arasında bir ilişki olduğunu fark etmeye başladılar. Daha ileri araştırmalar, sağlıklı bireylerde genel sağlık ve birincil KVH önleme için, yağlı balık gibi diyet kaynakları yoluyla önerilen omega-3 yağ asitlerinin alımını sağladı.

Analizler yine de kanıtların, EPA ve DHA alımında yüksek KKH riski azalması olduğunu gösterdi. Daha fazla analiz, artmış EPA ve DHA alımıyla ilişkili ve  KKH olayının riskini azalttığını gösterdi. Çelişkili araştırmalar mevcut olmakla birlikte, sonuçların çoğu, artmış omega-3 yağ asitleri alımıyla ilişkili bir KVH risk azaltıcı faydası olduğu yönündedir.

Diyet Önerileri

Sağlıklı bireylerin omega-3 yağ asitlerinin  faydalarının birçoğu, yağ asitleri beslenme kaynakları yoluyla tüketildiğinde en bilimsel desteğe sahiptir. Bu nedenle, sağlıklı bireyler için omega-3 yağ asidi tavsiye edilen alım seviyelerini karşılamak için balık, kabuklu deniz hayvanları ve bitki kaynaklarının tüketimi ilk harekette olmalıdır. Daha önce de belirtildiği gibi, bazı engeller bazı bireylerin yiyecek yoluyla tavsiyeleri yerine getirmeleri zor ya da pratik olmamaktadır. Danışanlar, önleyemedikleri engeller nedeniyle diyetlerinde yeterli miktarda omega-3 yağ asidi tüketmiyorsa, eksikliği önlemek için balık yağı takviyesinin önerilmesi uygun olabilir. Vejetaryenler için  bir deniz yosunu omega-3 takviyesi de bir seçenektir.

Danışanlar için uygun ek bir miktar belirlerken, ALA için AI’nın kadınlar için günde 1,1 g, erkeklerde günde 1,6 g olduğunu unutmayın. AMDR’nin yaklaşık% 10’u EPA veya DHA olarak önerilir. Omega-3 PUFA’lar için belirlenmiş bir üst sınır mevcut olmasa da, potansiyel riskler günlük alım başına 3 g’dan daha fazla olduğu için, danışanlara günde 1 ila 3 g alım aralığında kalmalarını önerin.

Bu derste bahsedilen hastalıkların çoğunun önlenmesi ve tedavisi için balık yağı desteklemeyi destekleyen araştırma, kullanımı hakkında kesin öneriler yapmak için gerekli olduğu kadar güçlü veya tutarlı değildir. Ayrıca, hastalığın tedavisi için herhangi bir destek her zaman bir doktor tarafından izlenmeli ve sıklıkla reçete edilen takviyelerin ve diyet takviyelerinin kullanılmasını gerektirmelidir.

Kolesterol Düşürücü Statinlere Gerek Var Mı?

Statinler kardiyovasküler hastalığın önlenmesi için diğerinden daha iyi mi?

Aterosklerotik kardiovasküler hastalıklar  (ASCVD), Birleşik Devletlerde erken ölüm ve sakatlığın önde gelen nedenidir. KVH riskini azaltma yolları konusunda tavsiyeler çok. Öyleyse, ateroskleroz ve KVH’yi önlemenin en iyi yöntemi nedir?

Diyet değişiklikleri kandaki kolesterol düzeylerini, bazen de önemli ölçüde azaltabilir. Statinler gibi ilaçlar da etkili olduğu kanıtlanmıştır. Ama hangisi en iyisi? İlaca başlamadan önce diyet değişmeli mi? Statinler daha liberal olarak reçetelenmeli mi? En iyi sonuç için diyetler ve ilaçlar birlikte mi kullanılmalı?

Yüksek kolesterol düzeylerine uzun süre maruz kalınması riski artırır; bu nedenle hastalar önleyici tedbirleri alması gerekir.  Statinler, CVD gelişimini önlemek için LDL kolesterolü düşüren yaygın olarak kullanılan ilaçlardır. Aslında, kalp krizi veya inme riskini azaltarak kolesterol düşüren tek ilaçtır. Bu nedenle statinler etkili bir şekilde LDL kolesterolü düşürmekle kalmaz, aynı zamanda bir kalp krizi geçirme riskini azaltan ve ölümcül olmayan ve ölümcül büyük vasküler olayları önleyen açık kanıtları vardır. Bununla birlikte, yarar derecesi kişinin risk profiline, LDL azalmalımına ve tedavi süresine ve düşük yoğunluklu, orta şiddette yoğunluklu veya yüksek yoğunluklu statin tedavisine bağlıdır.

Yoğunluk kullanılan statin dozajına dayanır; risk ne kadar yüksekse, önerilen doz da o kadar yüksektir. Statinlerin kanser, enfeksiyon, solunum yolu hastalığı ve aritmilerin riskinde azalma gibi diğer sağlık yararları sunabileceğine dair bazı raporlara rağmen, bu diğer yararların ortaya çıktığı kesin kanıt bulunmamaktadır. Lipitor, Mevacor, Crestor ve Zocor gibi statin ilaçları, karaciğerin kolesterol üretimini yavaşlatarak LDL kolesterolü% 20 ila% 50 arasında düşürür. Ayrıca karaciğerin zaten kanında olan LDL kolestrolünü çıkarma kabiliyetini arttırırlar.

Bir hastanın  kalp krizi veya inme riskini, www.cvriskcalculator.com adresindeki American Heart Association (AHA) / ACC risk hesaplayıcısını kullanılarak çevrimiçi olarak hesaplayabilir. Ayrıca iTunes’da bir uygulama olarak da mevcuttur. Hesap makinesi  kalp hastalığı ve inme öyküsü olmadığını varsayar. Kilo veya fiziksel aktivite hesaba katılmaz.  Hesaplama toplam kolesterol ve HDL kolestrol, kan basıncına, bir kişinin yüksek tansiyon tedavisi alıp almadığına ve sigara ve diyabet durumu üzerine kuruludur. Hesaplayıcı, kanıt eksikliğinden dolayı, 40 yaşından küçük veya 79 yaşından büyük ya da toplam kolestrolü 320 mg / dL’den yüksek olan kişiler için KVH riskini tahmin edemez.

Bununla birlikte, yeni görüşlerde, statin tedavisi ailesel hiperkolesterolemili çocuklarda etkili bir lipid düşürücü tedavisi olabilir. Sonuçlar, statin tedavisinin kısa vadede çocuklar için güvenli olduğunu buldu; ancak uzun vadeli güvenlik konusu çalışılmadı. Statinler ile tedavi edilen çocuklar dikkatle izlenmelidir.

UCLA’da tıp profesörü ve Ahmanson-UCLA Kardiyomiyopati Merkezi direktörü olan Gregg C. Fonarow, “Kalp-sağlıklı bir diyet de dahil olmak üzere yaşam tarzını, kardiyovasküler risk düzeyinden bağımsız olarak benimsenmelidir” diyor. Son yıllardaki araştırmalar, diyet değişikliklerinin genetik olarak bu duruma yatkın insanlarda bile ASCVD riskinde büyük bir fark yaratabileceğini göstermektedir. Bununla birlikte, “olumlu” bir yaşam tarzı (sağlıklı beslenme, fiziksel aktivite, sigarayı bırakma, aşırı kilo olmak üzere dört sağlıklı yaşam biçimi faktörünün en az üçünü gerektirir), olumsuz bir yaşam tarzına kıyasla önemli ölçüde daha düşük koroner olay riski ile ilişkilendirilmiştir. Yüksek genetik riski bulunan katılımcılar arasında olumlu bir yaşam tarzına sahip olan kişilerde  koroner olay riski% 46 daha düşüktür.  Bu tek başına diyetin sonucu değildir, diyet büyük bir faktördür. Akdeniz tarzı diyetlerin LDL kolesterolü düşürdüğü herkes tarafından bilinmekte. The New England Journal of Medicine’nin 4 Nisan 2013 tarihli sayısında yayınlanan bir başka araştırmada Akdeniz diyetinin yüksek riskli insanlarda birincil KVH önleme ile ilişkili olduğu tespit edildi. PREDIMED çalışmasının bir parçası olarak (Prevención con Dieta Mediterranea), sızma zeytinyağı ya da fındık ile desteklenmiş bir Akdeniz diyeti, bir İspanyol nüfusta önemli kardiyovasküler olayların görülme sıklığını önemli ölçüde azalttı.

AHA’nın önerdiği risk azaltıcı diyet modeline uymayı başarmak, hastaların kültürel, ekonomik ve sosyal faktörleri dikkate alarak tercih ettikleri gıdaları seçmelerine yardımcı olmak suretiyle başarılabilir. AHA beyanı, kalori gereksinimlerini karşılayan fakat aşmayan besleyici  seçimler düşünüldüğünde, bireyler daha fazla kilo kontrol hedefi elde edebileceklerini söylüyor. Washington, Puget Sound’daki VA’daki evde birincil bakım programında Beslenme ve Diyetetik Akademisi ve lider diyetisyen sözcüsü Angel Planells, MS, RDN, CD’ye göre “Vatandaşları yıllık sağlık kontrollerini olmak için cesaretlendirmeli ve bir diyetisyen, riski azaltmak için bir statinler eklemeden önce  diyetle başarmasını sağlaması  harika bir yol olabilir “dedi.

Kan kolesterolünü düşürmek ve ASCVD riskini azaltmak için AHA ve ACC’nin 2016 ortak tavsiyelerinde 2.000 kcal diyet * için şunlar bulunmaktadır:

• Meyveler: 2 porsiyon / gün
• Sebzeler: 400 g
• Fasulye ve bezelye:  2gün / hafta
• Tam tahıl: günde 3 porsiyon
• Fıstık, tohumlar, baklagiller: 150g/ hafta
• Yağsız veya az yağlı süt: 3 fincan / gün
• Lif: 31 g / gün
• Sodyum: 1,787 mg / gün
• Doymamış yağlar: 3 yemek kaşığı / gün
• Şekerler eklendi:  2 yemek kaşığı  / gün
• Balık: 250 g  / hafta
• Et, tavuk eti ve yumurta: 500g / hafta **

Diyet Mi Statinler Mi?

Bu sorunun cevabı o kadar basit değildir. Çünkü tek bir cevap yok. Diyet veya statinlerin en iyi olup olmadığı bireysel hastalara, risk profiline ve uzun vadede hangi yaklaşıma bağlı kalacaklarına bağlıdır. Carson, bazı popülasyonların risk azaltma Akdeniz tarzı bir diyet izlemeye motive olabilmesine karşın, diğerlerinin normal diyet modellerinden böyle bir değişikliğe teşebbüs etme arzusu olmadığını söylüyor. Fonarow, “10 yıldan fazla% 5 veya daha fazla riski (risk hesaplayıcısı kullanan) olan bireyler için statin tedavisi önerilir ve statinlerin yaşam tarzı değişiklikleri ile birlikte uygulanması önerilir” diyor Fonarow. Fakat bireyin yaşam biçiminin ne kadar değişeceğini tahmin etmek imkansızdır.

Statin tedavisi ve diyet değişiklikleri, üçte ikisi  olarak düşünülür – üçüncü faktör, fiziksel aktivite ve sigara içmeme gibi diğer yaşam tarzı faktörleridir. Carson, “Statinlerin riski azaltmada etkili olduğunu gösteren bir dizi çalışma var, ancak çoğu tedavinin bir parçası olarak kalp dostu bir diyet dahil ediyor” dedi. Ve statinler genellikle diyetten bağımsız olarak kan kolestrolünü düşürürken, Carson bu olgunun statin kullanan hastalarda bazen değişen tutumlara dikkat çekerek bu olgunun bir algılama problemi olabileceğini söylüyor. “Şimdi sosisli yiyebilirim, çünkü endişelenmene gerek yok, çünkü bir statin alıyorum” diyebilir.

Buna ek olarak, yağlı diyet gruplarının kolesterolün iyi olduğunu, yani yüksek kolesterolü olması iyi olduğu fikrini ileri sürerek internette hatalı ve yanlış bilgiler bulunmaktadır.  Bu tüketici kitlesine ek olarak büyük ilaç firmalarına olan güvensizliğe neden olmakta ve insanlar genellikle statinlerden kaçınmaya isteklidirler ve sağlık sonuçlarına bakılmaksızın kolestrolü düşürmek için yalnızca diyet ve egzersize güvenirler.

Sonuç
Risk profilinden bağımsız olarak herkesin, ASCVD’nin gelişme veya kötüleşme olasılığını azaltmak için kalp dostu bir diyet de dahil olmak üzere yaşam tarzı değişiklikleri yapması gerektiği göz önüne alınmalıdır. Statinlerin  eklenip eklenmemesi bir hastanın sağlık hizmeti sunucusu tarafından belirlenmesi gereken şeydir. Ancak, bireylerin, statinlerin kolesterolü düşürmede ve kalp rahatsızlığı riskini azaltmada etkili olduğu halde, riski azaltmak için kalp dostuı bir diyetin artık gerekli olmadığı anlamına gelmez.